تقویم کهن مازندرانی ها را بشناسید

گاه شمار تبری با 12 ماه سی روزه و روزهای ویژه پیتک و شیشک، یکی از جلوه های هویت تاریخی و فرهنگی مردم مازندران است؛ تقویمی که سال آن از دوم مرداد آغاز می شود.

به گزارش خبرگزاری صداوسیمای مازندران، گاه شمار تبری یا تقویم خراجی، یکی از جلوه های هویت تاریخی و فرهنگی مردم مازندران است؛ تقویمی با 12 ماه سی روزه و روزهای ویژه ای به نام های پیتک و شیشک که سال آن از دوم مرداد آغاز می شود.

نصرالله هومند پژوهشگر گاه شماری مازندران گفت: گاه شماری مازندران بخشی از هویت سرزمین دیار علویان است و ریشه در تاریخ و فرهنگ این منطقه دارد.

وی افزود: در دوره ساسانی و همزمان با خشکسالی، فرماندهان ساسانی به تبرستان آمدند و تقویم خراجی را بنیان گذاشتند که آغاز سال آن با فردینه ما، برابر با دوم مرداد در تقویم هجری خورشیدی است.

هومند با اشاره به ساختار تقویم تبری گفت: این گاه شمار 12 ماه دارد و هر ماه آن 30 روز است. همچنین مانند برخی گاه شماری های باستانی، پنج روز افزوده به نام پیتک دارد.

به گفته این پژوهشگر، پیتک با پنج روز نخست فروردین در تقویم هجری خورشیدی برابر است و در این روزها کاشت، داشت و برداشت محصول انجام نمی شد. در سال های کبیسه نیز روز 30 اسفند با عنوان شیشک به این گاه شمار افزوده می شود.

نام ماه های دوازده گانه تبری

بر اساس گاه شمار تبری، ماه های سال و بازه زمانی تقریبی آن ها در تقویم هجری خورشیدی به این ترتیب است:

فردینه ما یا سیوما: دوم تا 31 مرداد

کرچه ما: اول تا 30 شهریور

هره ما یا خرا ما: 31 شهریور تا 29 مهر

تیرما: 30 مهر تا 29 آبان

ملاره ما یا مردال ما: 30 آبان تا 29 آذر

شروینه ما یا شروَرِما: 30 آذر تا 29 دی

میره ما: 30 دی تا 29 بهمن

اونه ما: 30 بهمن تا 29 اسفند

ارکه ما: 6 فروردین تا چهارم اردیبهشت

دما: پنجم اردیبهشت تا سوم خرداد

وهمنه ما: چهارم خرداد تا دوم تیر

نوروزما یا عیدما: سوم تیر تا اول مرداد

در این گاه شمار، شیشک روز 30 اسفند و پیتک پنج روز نخست فروردین را در بر می گیرد.

بازتاب ماه های تبری در شعر

امیرتیمور قاجار، هم دوره محمدشاه قاجار، نیز در ابیاتی به نام ماه های تبری و روزهای افزوده این تقویم اشاره کرده است:

سیوماه و کرچ و هره ماه و تیر
دگر هست مردال و شروین و میر

چو اونه مه و ارکه ماه است و ده
ز پی وهمن و هست نوروز اخیر

پتک را بدان خمسه زائده
به آئین هر کس صغیر و کبیر

شناخت و معرفی گاه شمار تبری، افزون بر آشنایی با نام ماه ها و شیوه محاسبه زمان در گذشته، فرصتی برای بازخوانی بخشی از میراث فرهنگی و هویت تاریخی مردم مازندران است.

گزارش از زینب نجاتی

var player = videojs('player_632282_56800734',{ techOrder: [ "html5"],poster:'',width:400,height:300}); videojs.addLanguage('en', {"No compatible source was found for this media.": "مشاهده ی ویدیو نیاز به پشتیبانی مرورگر از codec h264 یا نصب فلش پلیر دارد."}); player.one('play', (function(){ $.post('/fa/ajax/news/video/56800734',{},function (data) {}); })); کد ویدیو دانلود فیلم اصلی

نظرات

captcha